Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có thể gây đau kéo dài, chèn ép rễ thần kinh, hạn chế vận động và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, lao động của người bệnh. Nhiệm vụ được triển khai nhằm đánh giá đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, xác định vị trí, mức độ và hình thái tổn thương trên hình ảnh cộng hưởng từ; đồng thời theo dõi mức độ đau, chức năng cột sống, thời gian phẫu thuật, thời gian nằm viện, tai biến, biến chứng và kết quả điều trị, qua đó đánh giá hiệu quả và tính an toàn của kỹ thuật.

Thực hiện phẫu thuật nội soi qua khe liên bản sống tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên.

Nghiên cứu được triển khai tại Khoa Ngoại Thần kinh cột sống, Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên từ tháng 4/2024 đến tháng 12/2025 trên 55 bệnh nhân được chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng thăm khám lâm sàng và chụp cộng hưởng từ, có chỉ định phẫu thuật nội soi. Kết quả cho thấy nhóm bệnh nhân từ 40-59 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 40,0%, tuổi trung bình 51,87 ± 14,24 tuổi; nam giới chiếm 52,7% và nhóm bệnh nhân làm nghề lao động nặng chiếm 61,8%. Về biểu hiện lâm sàng, 100% bệnh nhân có đau cột sống thắt lưng, điểm đau cột sống, đau dọc theo rễ thần kinh chi phối và rối loạn cảm giác theo rễ. Trước phẫu thuật, điểm VAS đau lưng trung bình là 5,27 điểm, VAS đau chân là 6,84 điểm; chỉ số ODI trung bình đạt 56,5%, cho thấy bệnh lý ảnh hưởng đáng kể đến chức năng cột sống của người bệnh.

Trên hình ảnh cộng hưởng từ, tổn thương tập trung chủ yếu ở các tầng thấp của cột sống thắt lưng, trong đó thoát vị tại tầng L4-L5 chiếm tỷ lệ cao nhất với 54,5%, tiếp theo là L5-S1 với 36,4% và L3-L4 với 9,1%; thoát vị cạnh trung tâm chiếm 61,8%, trong khi rách bao xơ là hình thái tổn thương phổ biến nhất, chiếm 47,3%. Kết quả chẩn đoán hình ảnh giúp xác định vị trí, mức độ và đặc điểm tổn thương, làm cơ sở lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp. Kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua khe liên bản sống đã được ứng dụng thành công trên 55 bệnh nhân, đạt 110% so với chỉ tiêu đề ra. Thời gian phẫu thuật trung bình 77,8 ± 12,7 phút; tỷ lệ biến chứng thấp, gồm rách màng cứng 1,8%, máu tụ ngoài màng tủy 1,8% và tái phát sau 3 tháng 3,6%; không ghi nhận trường hợp tổn thương rễ thần kinh hoặc nhiễm trùng.

Hiệu quả điều trị được thể hiện rõ qua sự cải thiện mức độ đau và chức năng cột sống sau phẫu thuật. Sau 3 tháng, điểm VAS đau lưng giảm từ 5,27 xuống 2,15 điểm, VAS đau chân giảm từ 6,84 xuống 1,93 điểm; chỉ số ODI giảm từ 56,53% trước phẫu thuật xuống 17,64%, trong đó 69,1% bệnh nhân đạt mức hạn chế chức năng nhẹ. Đánh giá theo thang điểm Macnab cải tiến cho thấy tỷ lệ kết quả tốt và rất tốt đạt 91,0% tại thời điểm ra viện và tăng lên 96,4% sau 3 tháng.

Bên cạnh việc ứng dụng kỹ thuật trong điều trị, nhiệm vụ chú trọng đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kỹ thuật cho cơ sở y tế tuyến dưới. Nhóm nghiên cứu đã đào tạo 02 kíp phẫu thuật, 02 kíp điều dưỡng chăm sóc và chuyển giao kỹ thuật cho Bệnh viện C Thái Nguyên thông qua đào tạo, thực hành phẫu thuật trực tiếp; trong đó đã thực hiện thành công 01 ca phẫu thuật tại đơn vị tiếp nhận, tạo cơ sở để từng bước tiếp nhận và triển khai kỹ thuật tại cơ sở y tế tuyến dưới.

Nhiệm vụ đã hoàn thành các sản phẩm theo thuyết minh và hợp đồng khoa học, gồm 01 quy trình kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua khe liên bản sống điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng; kết quả ứng dụng kỹ thuật trên 55 bệnh nhân; đào tạo và chuyển giao kỹ thuật; 01 bài báo khoa học đăng trên Tạp chí Y học Cộng đồng; 01 phóng sự truyền hình và báo cáo tổng kết nhiệm vụ. Các sản phẩm bảo đảm yêu cầu về số lượng, chủng loại và chất lượng, trong đó một số chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Từ kết quả nghiên cứu, kỹ thuật đã được đưa vào thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, góp phần chuẩn hóa quy trình phẫu thuật nội soi cột sống, nâng cao năng lực điều trị kỹ thuật cao tại tuyến tỉnh và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trung ương. Với thời gian nằm viện trung bình 4,89 ngày, phương pháp góp phần rút ngắn thời gian điều trị và phục hồi, tạo điều kiện để người bệnh sớm trở lại sinh hoạt, lao động. Kỹ thuật có khả năng tiếp tục triển khai tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh và khu vực có đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị.

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật nội soi qua khe liên bản sống có hiệu quả và độ an toàn cao trong điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Việc xây dựng, hoàn thiện quy trình kỹ thuật, ứng dụng thành công trên 55 bệnh nhân, đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật cho cơ sở y tế tuyến dưới là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện, mở rộng triển khai kỹ thuật, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị ít xâm lấn cho người dân trên địa bàn.