Khởi nguồn từ tầm nhìn đột phá 

Là trung tâm khoa học - công nghệ của vùng trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên một lần nữa ghi dấu ấn đậm nét trên bản đồ đổi mới quốc gia khi trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Nghị quyết chuyên đề về ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nghị quyết số 149/NQ-HĐND ngày 12/8/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh không chỉ thể hiện tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn của lãnh đạo tỉnh mà còn minh chứng cho sự quyết liệt, chủ động bắt nhịp xu thế khoa học - công nghệ toàn cầu.

Ngay sau đó, Ủy ban nhân dân tỉnh đã cụ thể hóa Nghị quyết bằng các kế hoạch hành động đồng bộ, giao Sở Khoa học và Công nghệ làm đầu mối phối hợp, tổ chức triển khai quyết liệt, sát thực tiễn và nhất quán xuyên suốt các ngành, lĩnh vực. Đây là mô hình quản lý tiên phong, thể hiện quyết tâm chính trị và khát vọng đổi mới, tạo tiền đề vững chắc cho sự bứt phá trong lĩnh vực vốn được xem là “ngọn nguồn của nền văn minh hiện đại”.

Từ nhận thức đi trước đến nguồn nhân lực vững vàng 

Công tác truyền thông, giáo dục, đào tạo về năng lượng nguyên tử không chỉ dừng ở mức phổ biến, mà đã trở thành hoạt động thường xuyên, chuyên sâu, đa dạng. Trong 5 năm,  có 2.150 ấn phẩm chuyên ngành, 1.100 tờ gấp, hàng trăm bản tin, phóng sự trên Báo Thái Nguyên, Đài PT-TH Thái Nguyên, Cổng thông tin điện tử của tỉnh…đã được phát hành. Tổ chức 3 hội thảo cấp tỉnh quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành cả nước. Không khí học thuật, sáng tạo được lan tỏa từ 07 lớp đào tạo, tập huấn với hơn 600 lượt học viên là cán bộ quản lý, chuyên gia kỹ thuật các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở y tế… Qua đó, Thái Nguyên đã xây dựng được đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên, chuyên gia có trình độ cao, làm chủ thiết bị, vận hành an toàn các hệ thống phức tạp - nền tảng nhân lực vững chắc cho mọi bước phát triển sâu rộng tiếp theo.

Những thành quả đột phá trên tất cả các lĩnh vực trụ cột

Lĩnh vực Y tế: Thái Nguyên là một trong số ít địa phương trong khu vực sở hữu hệ thống trang thiết bị y học hạt nhân hiện đại bậc nhất với 76 cơ sở y tế, 194 thiết bị X-quang, máy xạ trị gia tốc, máy SPECT. Tại các bệnh viện lớn, các kỹ thuật X-quang số hóa, CT Scanner, DSA, xạ trị bằng máy gia tốc, xạ hình chức năng đã trở thành thường quy. Ứng dụng năng lượng nguyên tử đã góp phần phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác nhiều bệnh lý phức tạp, cá thể hóa điều trị ung thư, tim mạch, nội tiết; tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sống cho người dân; phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng cao và khẳng định vị thế trung tâm y tế hàng đầu khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Lĩnh vực Nông nghiệp: Tỉnh đã tiên phong triển khai dự án “Ứng dụng các chế phẩm phân bón vi lượng bổ sung Chitosan và Xanthan chiếu xạ làm tăng năng suất, chất lượng cây chè Thái Nguyên” - đánh dấu lần đầu ứng dụng công nghệ hạt nhân vào nông nghiệp hữu cơ, xây dựng mô hình sản xuất xanh, nâng giá trị thương hiệu chè Thái Nguyên trên thị trường quốc tế. Các kỹ thuật chiếu xạ tạo giống, bảo quản sau thu hoạch, đồng vị đánh dấu phân bón… đã được áp dụng bài bản, mang lại hiệu quả thực tiễn vượt trội, bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh lương thực bền vững.

Đối với Tài nguyên và môi trường: Thái Nguyên là địa phương đầu tiên trong nước hoàn thiện hệ thống bản đồ số phóng xạ môi trường tích hợp GIS trên diện rộng, phục vụ quản lý, giám sát, cảnh báo sớm nguy cơ bức xạ, khoanh vùng rủi ro tại các khu công nghiệp, vùng khai khoáng. Nhiệm vụ ứng dụng kỹ thuật đồng vị trong quản lý đất dốc, xói mòn, quan trắc môi trường, kiểm soát phế liệu nhiễm xạ… đã đặt nền móng vững chắc cho phát triển bền vững, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu.

Trên lĩnh vực Công nghiệp và xây dựng: Với 19 doanh nghiệp sử dụng 77 nguồn phóng xạ, 36 doanh nghiệp sử dụng 183 thiết bị phát tia X, Thái Nguyên đã phổ cập các kỹ thuật kiểm tra không phá hủy (NDT), soi chiếu an ninh - hàng hóa, kiểm soát chất lượng vật liệu, linh kiện điện tử, xử lý vật liệu… Tỉnh còn tiên phong trong quản lý chất thải phóng xạ tự nhiên tại các mỏ khoáng sản lớn - tạo nền tảng phát triển ngành công nghiệp khai khoáng bền vững, an toàn.

Tiên phong xây dựng tiềm lực, hiện đại hóa hệ sinh thái quản lý - ứng dụng 

Trong 5 năm, tỉnh đã triển khai đồng bộ các dự án trọng điểm: tăng cường năng lực an toàn - an ninh nguồn phóng xạ, kiểm soát vật liệu phóng xạ, nâng cao năng lực ứng phó sự cố bức xạ - hạt nhân, xây dựng hệ thống bản đồ số phóng xạ môi trường hiện đại. Đặc biệt, Thái Nguyên là một trong những địa phương hiếm hoi chủ động xây dựng và thường xuyên cập nhật Kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp tỉnh, đào tạo lực lượng ứng phó chuyên nghiệp, sẵn sàng xử lý các tình huống khẩn cấp. Các hoạt động này không chỉ hình thành hệ sinh thái quản lý - ứng dụng đồng bộ, hiện đại mà còn đặt nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng, nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của địa phương.

Khẳng định vị thế tiên phong - Sẵn sàng bứt phá thời kỳ mới

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021 - 2025 là minh chứng rõ nét cho tầm nhìn, bản lĩnh và sự đổi mới sáng tạo không ngừng của Đảng bộ, chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân tỉnh Thái Nguyên. Không chỉ đi đầu trong ban hành chính sách - pháp luật chuyên đề, Thái Nguyên còn là hình mẫu cho cả nước về đổi mới mô hình quản lý, phát triển nguồn nhân lực, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, tích hợp chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử.

Định hướng giai đoạn 2026 - 2030, với hành lang pháp lý vững chắc từ Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi), Quy hoạch phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử quốc gia, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về khoa học - công nghệ… tỉnh tiếp tục đặt mục tiêu phát triển đồng bộ, hiện đại, bền vững hệ sinh thái ứng dụng - quản lý năng lượng nguyên tử; coi đây là động lực then chốt nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh của tỉnh; bảo đảm an toàn, an ninh bức xạ - hạt nhân; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế sâu rộng, nâng cao chất lượng sống cho Nhân dân.

Thành công của Thái Nguyên không chỉ nằm ở những con số, thành tích nổi bật, mà còn là cảm hứng đổi mới lan tỏa mạnh mẽ tới các địa phương trên cả nước. Việc xây dựng hệ sinh thái năng lượng nguyên tử hiện đại, chủ động quản lý rủi ro, thúc đẩy ứng dụng các thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến đã khẳng định vị thế trung tâm khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Với tầm nhìn dài hạn, sự lãnh đạo quyết liệt của tỉnh và đồng thuận của xã hội, Thái Nguyên sẽ tiếp tục giữ vững vai trò tiên phong, sẵn sàng bứt phá, góp phần quan trọng đưa lĩnh vực năng lượng nguyên tử phát triển xứng tầm quốc gia, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân trong thời kỳ mới. 

Đồng chí Nguyễn Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu dự Hội thảo khoa học “Xây dựng bản đồ số phóng xạ môi trường tỉnh Thái Nguyên”