Nghiên cứu giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045
Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào các chuỗi cung ứng. Đối với Thái Nguyên, trong bối cảnh công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển mạnh, thu hút ngày càng nhiều tập đoàn, doanh nghiệp FDI và từng bước hình thành các chuỗi sản xuất quy mô lớn, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển CNHT có ý nghĩa thiết thực đối với định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở đó, Trường Đại học Kinh tế - Công nghệ Thái Nguyên chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ tại tỉnh Thái Nguyên”. Nhiệm vụ tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển CNHT ở cấp địa phương; đánh giá thực trạng CNHT trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016–2025; phân tích các yếu tố ảnh hưởng; đồng thời dự báo nhu cầu, xác định định hướng và đề xuất các giải pháp phát triển CNHT đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, giai đoạn 2016–2025, CNHT trên địa bàn tỉnh từng bước hình thành và có những chuyển biến tích cực, nhất là trong các lĩnh vực cơ khí, điện tử, linh kiện, phụ tùng, vật liệu, bao bì, khuôn mẫu và dịch vụ kỹ thuật phục vụ sản xuất công nghiệp. Sự phát triển của các ngành công nghiệp chủ lực, cùng với sự hiện diện của các tập đoàn, doanh nghiệp FDI lớn và hệ thống khu công nghiệp tập trung, đã tạo nhu cầu ngày càng cao đối với sản phẩm, linh kiện, phụ tùng và dịch vụ hỗ trợ. Qua đó, mở ra cơ hội để doanh nghiệp CNHT trên địa bàn mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực và từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, CNHT của tỉnh vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng và vị thế công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực công nghệ, nghiên cứu và phát triển còn hạn chế; năng lực quản trị, quản lý chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu kỹ thuật của doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp đầu chuỗi chưa cao. Mối liên kết giữa doanh nghiệp trong tỉnh với doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp đầu chuỗi còn hạn chế, khiến khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế chưa tương xứng. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, thông tin thị trường, nền tảng kết nối cung - cầu và một số chính sách hỗ trợ chuyên sâu cho CNHT chưa đồng bộ.
Hội thảo khoa học đánh giá kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Thái Nguyên.
Từ thực trạng trên, nhóm nghiên cứu đã đề xuất 11 nhóm giải pháp phát triển CNHT tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, theo hướng đồng bộ, có trọng tâm, tập trung vào những vấn đề tác động trực tiếp đến năng lực doanh nghiệp và khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về CNHT; phát triển và mở rộng thị trường; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, quản lý chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu kỹ thuật của doanh nghiệp đầu chuỗi; đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu của công nghiệp hiện đại.
Cùng với đó, nghiên cứu đề xuất tăng cường nguồn lực cho các hoạt động hỗ trợ CNHT, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp, nâng cao khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu; hình thành Trung tâm tư vấn về quản lý, điều hành và phát triển CNHT; tái cấu trúc CNHT trên địa bàn tỉnh và tăng cường thu hút FDI thế hệ mới vào lĩnh vực CNHT. Điểm đáng chú ý là hệ thống giải pháp không chỉ hướng tới gia tăng số lượng doanh nghiệp mà tập trung nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh và khả năng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp đầu chuỗi, qua đó từng bước nâng cao vị trí của doanh nghiệp Thái Nguyên trong chuỗi cung ứng và hình thành hệ sinh thái CNHT phù hợp với điều kiện, định hướng phát triển của tỉnh.
Một kết quả đáng chú ý của nhiệm vụ là xây dựng khung lý thuyết và bộ tiêu chí đánh giá thực trạng phát triển CNHT phù hợp với yêu cầu quản lý, theo dõi và giám sát chính sách. Bộ tiêu chí tập trung vào các nội dung như năng lực doanh nghiệp; trình độ công nghệ và đổi mới sáng tạo; tiêu chuẩn, chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật; thị trường và mức độ tham gia chuỗi cung ứng; chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị; môi trường phát triển và hệ sinh thái hỗ trợ. Đây là cơ sở để đánh giá sát hơn năng lực của doanh nghiệp CNHT, nhận diện nhu cầu đào tạo, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị; đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý xác định doanh nghiệp nòng cốt, lựa chọn đối tượng ưu tiên và xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp.
Nghiên cứu cũng định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp CNHT, bản đồ năng lực cung ứng, dashboard quản lý CNHT và nền tảng số kết nối cung - cầu. Các công cụ này góp phần nâng cao hiệu quả theo dõi, đánh giá tình hình phát triển CNHT, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thông tin, tìm kiếm đối tác và tăng cường kết nối với các doanh nghiệp có nhu cầu.
Kết quả nhiệm vụ có khả năng ứng dụng trong công tác tham mưu, quản lý nhà nước, xây dựng chương trình, kế hoạch, đề án và chính sách hỗ trợ phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh; đồng thời có thể làm căn cứ khoa học và thực tiễn phục vụ xây dựng Chương trình phát triển CNHT tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045, xác định ngành, sản phẩm và doanh nghiệp ưu tiên để tập trung nguồn lực, hạn chế hỗ trợ dàn trải.
Trong bối cảnh yêu cầu về nội địa hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và tham gia chuỗi cung ứng ngày càng cao, việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần nâng cao năng lực doanh nghiệp trong tỉnh, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng trong sản xuất công nghiệp.
Từ những kết quả nghiên cứu, nhiệm vụ đã bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và triển khai các chương trình phát triển CNHT của tỉnh trong giai đoạn mới. Việc cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các kết quả nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao năng lực doanh nghiệp, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, thúc đẩy phát triển công nghiệp Thái Nguyên theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.