Ngày 21/3/2026, Hội đồng Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh đã tổ chức đánh giá, nghiệm thu đề tài: “Nghiên cứu kỹ thuật quản lý dinh dưỡng thích hợp cho một số loại cây ăn quả (na, nhãn, bưởi) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên theo hướng sản xuất phục hồi, ổn định sức khỏe đất và thích ứng với biến đổi khí hậu”. Đề tài do Viện Thổ nhưỡng Nông hóa chủ trì thực hiện, TS. Trần Thị Huế làm chủ nhiệm, triển khai trong thời gian 30 tháng (từ tháng 10/2023 đến tháng 4/2026). Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu và áp lực thâm canh kéo dài, việc nghiên cứu, xây dựng các giải pháp quản lý dinh dưỡng bền vững cho cây ăn quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ tài nguyên đất và hướng tới nền nông nghiệp phát triển ổn định, lâu dài.

TS. Nguyễn Thị Thuỷ - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ - Phó Chủ tịch Hội đồng chủ trì cuộc họp.

Thái Nguyên là địa phương có nhiều vùng trồng cây ăn quả như na, nhãn, bưởi với quy mô ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, thực tế sản xuất cho thấy việc quản lý dinh dưỡng tại nhiều vùng còn tồn tại những bất cập, đặc biệt là tình trạng lạm dụng phân bón hóa học trong khi lượng phân hữu cơ bổ sung chưa tương xứng, dẫn đến suy giảm chất lượng đất, mất cân bằng dinh dưỡng và ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản. Bên cạnh đó, một số khu vực lại có xu hướng bón phân theo kinh nghiệm, thiếu căn cứ khoa học, khiến hiệu quả sản xuất chưa cao, sản phẩm chưa đồng đều và khó cạnh tranh trên thị trường. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài được triển khai với mục tiêu xác định các yếu tố hạn chế trong quản lý dinh dưỡng, đồng thời đề xuất các giải pháp khoa học công nghệ phù hợp nhằm phục hồi, ổn định sức khỏe đất và nâng cao hiệu quả sản xuất trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. 

Nội dung nghiên cứu của đề tài được tổ chức bài bản, logic, bao gồm các hợp phần chính như: đánh giá thực trạng và xác định các yếu tố hạn chế trong quản lý dinh dưỡng đối với cây na, nhãn, bưởi; nghiên cứu các giải pháp khoa học công nghệ nhằm tối ưu hóa việc sử dụng phân bón theo hướng cân đối, hiệu quả và thân thiện với môi trường; xây dựng các mô hình trình diễn ứng dụng kỹ thuật quản lý dinh dưỡng tiên tiến; và tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho người dân và cán bộ kỹ thuật địa phương. Cách tiếp cận của đề tài mang tính tổng thể, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực nghiệm tại đồng ruộng, đảm bảo các kết quả đạt được có tính khả thi cao khi áp dụng vào thực tế sản xuất.

Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát, phân tích sâu các điều kiện đất đai, đặc điểm canh tác và tập quán sử dụng phân bón tại các vùng trồng trọng điểm. Trên cơ sở đó, đề tài đã chỉ ra những nguyên nhân chính gây suy giảm sức khỏe đất, bao gồm việc mất cân đối giữa phân hữu cơ và vô cơ, suy giảm hàm lượng chất hữu cơ trong đất, biến đổi pH và sự gia tăng của các yếu tố gây hại trong môi trường đất. Những kết quả phân tích này không chỉ phản ánh đúng thực trạng sản xuất mà còn là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng các giải pháp quản lý dinh dưỡng phù hợp cho từng loại cây trồng và từng vùng sinh thái cụ thể.

Một trong những điểm nổi bật của đề tài là đã xây dựng thành công 03 mô hình quản lý dinh dưỡng thích hợp cho cây na, nhãn và bưởi, mỗi mô hình có quy mô 1 ha và được thực hiện liên tục trong 2 năm. Các mô hình được triển khai tại những địa bàn tiêu biểu của tỉnh như xã La Hiên (đối với cây na), phường Phúc Thuận (đối với cây nhãn) và xã Quân Chu (đối với cây bưởi). Kết quả thực tế cho thấy, các mô hình đều đạt hiệu quả rõ rệt, cây trồng sinh trưởng khỏe, phát triển tốt, năng suất và chất lượng được cải thiện đáng kể, đồng thời hiệu quả kinh tế tăng từ 15,77% đến 18,54% so với phương thức canh tác truyền thống của người dân. 

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, các mô hình còn góp phần cải thiện rõ rệt chất lượng đất thông qua việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ, cân đối dinh dưỡng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Điều này giúp nâng cao độ phì nhiêu của đất, cải thiện hệ vi sinh vật có lợi và tăng khả năng chống chịu của cây trồng trước các điều kiện bất lợi của thời tiết, qua đó tạo nền tảng cho sản xuất nông nghiệp bền vững trong dài hạn. Đồng thời, việc áp dụng các giải pháp quản lý dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh các kết quả về kỹ thuật và mô hình, đề tài còn chú trọng đến công tác chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ thông qua việc xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức tập huấn cho 150 lượt người dân và cán bộ kỹ thuật địa phương. Đây là yếu tố quan trọng giúp lan tỏa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, nâng cao nhận thức và năng lực áp dụng kỹ thuật của người dân, từ đó tạo ra sự thay đổi bền vững trong phương thức canh tác.

Tại cuộc họp, Tổ chuyên gia và Hội đồng khoa học đã đánh giá cao tính cấp thiết, tính khoa học cũng như giá trị thực tiễn của đề tài. Các sản phẩm kỹ thuật được thực hiện đầy đủ theo thuyết minh đã được phê duyệt, đảm bảo cả về số lượng và chất lượng, đặc biệt là các mô hình trình diễn đã chứng minh rõ tính hiệu quả và khả năng nhân rộng trong điều kiện thực tế của địa phương. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học về quản lý dinh dưỡng cho cây ăn quả mà còn cung cấp các giải pháp cụ thể, thiết thực, phù hợp với điều kiện sản xuất tại Thái Nguyên.