Toàn cảnh Hội nghị

Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh các nghị quyết, quy định, kết luận của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đặt ra nhiều yêu cầu mới về đổi mới mô hình phát triển, xây dựng Đảng, tổ chức bộ máy, quản trị nguồn lực, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm an ninh, bảo vệ môi trường; trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và chuyển đổi số ngày càng giữ vai trò trực tiếp trong phương thức phát triển và quản trị mới.

Tại Hội nghị, đồng chí Hoàng Văn Thiên, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ trực tiếp quán triệt những quan điểm chỉ đạo, điểm mới, nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp đột phá và yêu cầu tổ chức thực hiện các nghị quyết, quy định, kết luận Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV. Đồng chí Nguyễn Thị Thủy, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở triển khai dự thảo Chương trình hành động của Đảng ủy Sở.

 Từ “học nghị quyết” đến thay đổi cách làm

Thông điệp xuyên suốt được đồng chí Hoàng Văn Thiên nhấn mạnh là việc học tập, quán triệt nghị quyết phải hướng tới thay đổi nhận thức, thay đổi cách làm và tạo ra kết quả cụ thể. Đối với Sở Khoa học và Công nghệ, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi phạm vi quản lý của ngành liên quan trực tiếp tới nhiều động lực mới của phát triển như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu, công nghệ số, bưu chính, viễn thông, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Tinh thần mới được đặt ra là khoa học và công nghệ không thể chỉ được nhìn qua số lượng đề tài, dự án; chuyển đổi số không thể dừng ở phần mềm, máy tính hay đường truyền. Khoa học, công nghệ phải tạo ra năng suất, sản phẩm, công nghệ và giá trị mới; đổi mới sáng tạo phải đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; chuyển đổi số phải tạo ra phương thức quản trị mới, giảm thời gian, chi phí; còn dữ liệu phải trở thành nguồn lực cho quản lý, dự báo và ra quyết định.

Đáng chú ý, quan điểm lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo được thể hiện khá rõ trong nội dung quán triệt. Theo đó, phát triển 5G, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay các nền tảng số không phải vì công nghệ tự thân, mà cuối cùng phải quay trở lại phục vụ con người. Khi tham mưu một nhiệm vụ chuyển đổi số, cơ quan chuyên môn phải trả lời được những câu hỏi cụ thể: người dân được lợi gì, doanh nghiệp giảm được bao nhiêu thời gian và chi phí, cán bộ cấp xã giảm được bao nhiêu thao tác, dữ liệu đã có có phải khai báo lại hay không và nền tảng được đầu tư có thực sự được sử dụng.

Một nội dung khác được đặc biệt lưu ý là kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm trong môi trường số. Cán bộ, đảng viên của ngành thường xuyên làm việc với hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và hồ sơ chuyên môn, vì vậy yêu cầu về bảo vệ dữ liệu, sử dụng mạng xã hội, nền tảng số và công cụ trí tuệ nhân tạo phải chặt chẽ hơn. Không đưa tài liệu, dữ liệu thuộc phạm vi hạn chế lên nền tảng không bảo đảm an toàn; không sử dụng AI để tạo, phát tán thông tin chưa được kiểm chứng; đồng thời phải khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ.

Đồng chí Nguyễn Thị Thủy, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở triển khai dự thảo Chương trình hành động của Đảng ủy Sở.

Đặt khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào bài toán vận hành chính quyền hai cấp

Liên hệ trực tiếp với yêu cầu tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, lãnh đạo Sở xác định bốn vấn đề ngành khoa học và công nghệ cần tập trung: hạ tầng số; kết nối, dùng chung dữ liệu; nâng cao năng lực số cho cấp xã; ứng dụng trí tuệ nhân tạo thực chất, an toàn.

Trước hết, hạ tầng viễn thông, đường truyền và chất lượng kết nối phải bảo đảm tới cơ sở, đặc biệt tại khu vực miền núi, địa bàn khó khăn. Quan điểm được đặt ra khá rõ: cấp xã là nơi trực tiếp phục vụ người dân; nếu đường truyền không ổn định, hệ thống chậm hoặc thiết bị không phù hợp thì chủ trương về chính quyền số khó có thể đi vào thực tế.

Cùng với hạ tầng là yêu cầu thay đổi tư duy quản trị dữ liệu. Tình trạng mỗi ngành một phần mềm, mỗi cơ quan một cơ sở dữ liệu, dữ liệu không kết nối hoặc phải nhập đi nhập lại cần từng bước được khắc phục. Dữ liệu đã có và đủ điều kiện chia sẻ phải được tái sử dụng; chuyển từ tư duy “có nhiều cơ sở dữ liệu” sang tư duy dữ liệu được kết nối và tạo ra giá trị.

Đối với trí tuệ nhân tạo, quan điểm của Sở là không chạy theo phong trào, nhưng cũng không đứng ngoài xu thế. AI trước hết phải được lựa chọn để giải quyết những bài toán cụ thể như tổng hợp báo cáo, tra cứu văn bản, phân tích dữ liệu, theo dõi tiến độ nhiệm vụ, cảnh báo chỉ tiêu có nguy cơ chậm, hỗ trợ cung cấp dịch vụ công và hỗ trợ cán bộ cấp xã. Việc ứng dụng phải luôn gắn với an toàn thông tin, chất lượng dữ liệu và trách nhiệm cuối cùng của con người.

“Chỉ tiêu phải được coi là cam kết về kết quả”

Điểm đáng chú ý của Hội nghị là các định hướng lớn của Trung ương được cụ thể hóa ngay thành những chỉ tiêu có thể đo lường.

Dự thảo Chương trình hành động của Đảng ủy Sở xác định 8 chỉ tiêu trọng tâm giai đoạn 2026-2030. Trong đó, duy trì Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) trong Top 10 toàn quốc; phát triển doanh nghiệp công nghệ số địa phương tham gia chuỗi cung ứng từ 10 doanh nghiệp năm 2026 lên 50 doanh nghiệp vào năm 2030; nâng tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo từ 25% lên từ 40% trở lên.

Đến năm 2030, số người thực hiện nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo trên một vạn dân phấn đấu đạt 20 người; số đơn đăng ký sở hữu công nghiệp tối thiểu 250 đơn. Sở đồng thời phối hợp thực hiện mục tiêu tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 33,8% năm 2026 và 35% vào năm 2030; tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trên 55% bình quân giai đoạn 2026-2030; phối hợp tham mưu bảo đảm tổng chi ngân sách địa phương cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt từ 3% trở lên. Tuy nhiên, điều được nhấn mạnh không nằm ở việc đưa ra nhiều con số, mà là cách quản trị các con số đó. Mỗi chỉ tiêu phải được chuyển thành công việc, xác định đầu mối chịu trách nhiệm, có dữ liệu, tiến độ, cơ chế cảnh báo và giải pháp xử lý.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Đồng chí Hoàng Văn Thiên yêu cầu không chờ đến cuối năm mới tổng hợp để giải thích nguyên nhân chỉ tiêu không đạt. Từ nay, việc quản lý chỉ tiêu phải theo logic: “Có số liệu - có đầu mối - có tiến độ - có cảnh báo - có giải pháp”.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy sự thay đổi trong phương thức điều hành. Với các nhiệm vụ trọng tâm, Sở sẽ giảm dần cách quản lý chủ yếu dựa vào báo cáo định tính, tăng quản lý bằng dữ liệu; có bảng theo dõi, mốc tiến độ, trạng thái thực hiện, người chịu trách nhiệm, sản phẩm minh chứng và cảnh báo nhiệm vụ chậm. Những chỉ tiêu lớn như PII, kinh tế số, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ số, sở hữu trí tuệ hay nhân lực khoa học và công nghệ phải được theo dõi xuyên suốt, thay vì chỉ tổng hợp vào cuối năm.

Bảy nhóm nhiệm vụ để đưa nghị quyết vào thực tiễn

Từ các nội dung được quán triệt, Đảng ủy Sở xác định 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: chuyển việc học tập nghị quyết thành chương trình công tác cụ thể; tập trung cao cho các chỉ tiêu được giao; nâng cao chất lượng hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tạo chuyển biến rõ nét về chuyển đổi số, dữ liệu, hạ tầng số và AI; hỗ trợ thực chất cho cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng Đảng bộ và đội ngũ cán bộ kỷ cương, trách nhiệm, đổi mới; đồng thời đổi mới mạnh phương thức điều hành, kiểm tra kết quả.

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, yêu cầu được đặt ra là tiếp tục đổi mới cách xác định nhiệm vụ, ưu tiên các bài toán lớn, cấp thiết của tỉnh, sản phẩm có khả năng ứng dụng và có đơn vị tiếp nhận. Kết nối với Đại học Thái Nguyên, các cơ sở nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp cần được tăng cường; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp FDI, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp địa phương.

Sở hữu trí tuệ cũng được yêu cầu đi xa hơn việc đăng ký văn bằng, trở thành công cụ nâng cao giá trị sản phẩm, thương hiệu và năng lực cạnh tranh; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng phải gắn trực tiếp với năng suất doanh nghiệp; quản lý công nghệ phải góp phần hạn chế công nghệ lạc hậu, thúc đẩy công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh và công nghệ chiến lược.

Dự thảo Chương trình hành động đồng thời phân công cụ thể đến từng đầu mối. Phòng Quản lý Công nghệ theo dõi PII và tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo; Phòng Chuyển đổi số làm đầu mối nội bộ đối với doanh nghiệp công nghệ số và phối hợp chỉ tiêu kinh tế số; Phòng Quản lý Khoa học theo dõi chỉ tiêu nhân lực nghiên cứu; Phòng Quản lý Chuyên ngành theo dõi sở hữu công nghiệp và phối hợp chỉ tiêu TFP; Văn phòng Sở làm đầu mối tổng hợp nguồn lực và theo dõi toàn bộ Chương trình. Các nhiệm vụ về hạ tầng số, viễn thông, kết nối và khắc phục vùng lõm sóng được gắn với trách nhiệm của Phòng Bưu chính - Viễn thông; Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo thực hiện vai trò hỗ trợ kỹ thuật, ứng dụng, chuyển giao, hỗ trợ doanh nghiệp và chuyển đổi số.

Phương châm xuyên suốt là phối hợp nhưng không làm mờ trách nhiệm. Mỗi nhiệm vụ có thể cần nhiều phòng, đơn vị cùng tham gia, song phải có một đầu mối chính và người chịu trách nhiệm. “Không có một phòng nào có thể tự mình hoàn thành PII. Không một phòng nào có thể tự mình nâng tỷ trọng kinh tế số. Không một đơn vị nào có thể tự hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Phối hợp là bắt buộc. Nhưng phối hợp không có nghĩa là trách nhiệm chia đều cho tất cả và cuối cùng không ai chịu trách nhiệm”, nội dung quán triệt nhấn mạnh.

Lấy sản phẩm và hiệu quả thực tiễn làm thước đo

Một điểm mới đáng chú ý nữa là yêu cầu đổi mới cách đánh giá cán bộ và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Số lượng văn bản được ban hành không còn được xem là thước đo duy nhất. Một nhiệm vụ chỉ thực sự có giá trị khi tháo gỡ được điểm nghẽn, tạo ra sản phẩm, giảm thủ tục, tiết kiệm thời gian hoặc góp phần giải quyết vấn đề thực tiễn.

Theo đồng chí Bí thư Đảng ủy, một cán bộ hoàn thành nhiều văn bản chưa chắc đã hoàn thành tốt nhiệm vụ nếu vấn đề thực tế chưa được giải quyết; ngược lại, một sáng kiến giúp rút ngắn thời gian xử lý, tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp hoặc giúp cấp xã vận hành hiệu quả hơn là kết quả cần được ghi nhận.

Kết thúc nội dung quán triệt, đồng chí Hoàng Văn Thiên yêu cầu trách nhiệm trước hết thuộc về người đứng đầu. Bí thư chi bộ, trưởng phòng, thủ trưởng đơn vị phải trực tiếp nắm nhiệm vụ, tiến độ, khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả. Ngay sau Hội nghị, các chi bộ, phòng, đơn vị phải tiếp tục nghiên cứu kỹ các nghị quyết, quy định, kết luận, bám sát Chương trình hành động của Đảng ủy Sở để xác định phần việc thuộc trách nhiệm và tổ chức thực hiện với tinh thần khẩn trương, chủ động, thực chất, hiệu quả.

Thông điệp cuối Hội nghị cũng chính là yêu cầu xuyên suốt đối với quá trình tổ chức thực hiện trong thời gian tới: “Không để nghị quyết dừng lại trong văn bản. Không để chỉ tiêu chỉ nằm trong phụ lục. Không để dữ liệu chỉ nằm trong báo cáo. Không để chuyển đổi số chỉ là phần mềm. Không để khoa học và công nghệ chỉ dừng ở đề tài.”Mỗi nhiệm vụ phải tạo ra sản phẩm; mỗi sản phẩm phải góp phần giải quyết một vấn đề; và mỗi cán bộ, đảng viên phải thấy rõ trách nhiệm của mình trong kết quả chung của Sở và của tỉnh./.