Hội đồng nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu, biên soạn lịch sử tỉnh Thái Nguyên”

Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu, hệ thống hóa và phục dựng một cách toàn diện, khách quan lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất và con người Thái Nguyên từ khởi nguồn đến năm 2025; qua đó cung cấp nguồn tư liệu khoa học chính thống phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, đồng thời góp phần phục vụ công tác tuyên truyền, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, nhóm thực hiện đề tài đã tiến hành khảo sát, khai thác và thu thập tư liệu tại nhiều cơ quan lưu trữ, thư viện và cơ sở nghiên cứu khoa học trong nước như: Thư viện Quốc gia Việt Nam, Trung tâm Lưu trữ quốc gia, Viện Sử học Việt Nam, Viện Khảo cổ học Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; đồng thời tiến hành khảo sát, thu thập tư liệu tại các cơ quan, đơn vị của tỉnh Thái Nguyên như Trung tâm Thông tin – Thư viện tỉnh, Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên. Nhóm nghiên cứu cũng tổ chức điền dã tại một số địa phương trong tỉnh như các huyện Định Hóa, Võ Nhai, Đại Từ, Phú Bình; trong đó tập trung khảo sát tại di chỉ Mái đá Ngườm thuộc xã Thần Sa, huyện Võ Nhai – một trong những di tích khảo cổ học quan trọng của tỉnh. Ngoài ra, đề tài còn khai thác một số nguồn tư liệu từ nước ngoài, đặc biệt là các tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia Pháp và một số trường đại học tại Trung Quốc. Tổng số tài liệu được thu thập và nghiên cứu phục vụ đề tài khoảng 50.000 trang từ nhiều nguồn khác nhau.

Trong quá trình triển khai nghiên cứu, đề tài đã vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với các phương pháp nghiên cứu của khoa học lịch sử và các ngành khoa học xã hội khác. Trong đó, phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic được sử dụng làm phương pháp chủ yếu nhằm phục dựng tiến trình lịch sử của tỉnh Thái Nguyên qua các thời kỳ. Bên cạnh đó, đề tài còn sử dụng các phương pháp như phân tích và tổng hợp, so sánh, tổng kết thực tiễn, phương pháp chuyên gia, phỏng vấn nhân chứng lịch sử và phương pháp nghiên cứu dự báo. Đồng thời, đề tài tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp giữa nhiều lĩnh vực như lịch sử học, kinh tế học, chính trị học, xã hội học, dân tộc học và văn hóa học nhằm bảo đảm tính toàn diện, khách quan trong nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu của đề tài được thể hiện qua bộ sách “Lịch sử tỉnh Thái Nguyên” gồm 2 tập, với tổng dung lượng dự kiến khoảng 1.400 trang, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản, mã số ISBN: 978-604-46-0599-9, với số lượng 1.000 bộ (2.000 cuốn); đồng thời xây dựng phiên bản điện tử của bộ sách nhằm phục vụ nhu cầu tra cứu, nghiên cứu và phổ biến rộng rãi. Nội dung Tập 1 của bộ sách trình bày lịch sử tỉnh Thái Nguyên từ khởi nguồn đến năm 1945, gồm 7 chương, tập trung làm rõ điều kiện tự nhiên, lịch sử hình thành vùng đất và tên gọi Thái Nguyên qua các thời kỳ; đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của cư dân trên địa bàn; quá trình phát triển của vùng đất Thái Nguyên trong thời kỳ tiền sử, sơ sử, thời Văn Lang – Âu Lạc, thời Bắc thuộc và các triều đại phong kiến độc lập; đồng thời phân tích những đóng góp của nhân dân các dân tộc Thái Nguyên trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và phong trào đấu tranh yêu nước trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Tập 2 phản ánh lịch sử tỉnh Thái Nguyên từ năm 1945 đến năm 2025, gồm 5 chương, làm rõ quá trình xây dựng và phát triển của tỉnh trong các giai đoạn lịch sử quan trọng: thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954); thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954–1975); giai đoạn cùng cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội và bước đầu thực hiện công cuộc đổi mới (1975–1996); thời kỳ tái lập tỉnh, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (1996–2010); và giai đoạn tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số (2010–2025). Các nội dung nghiên cứu được đặt trong mối quan hệ với bối cảnh lịch sử chung của đất nước và thế giới, dựa trên nguồn tư liệu phong phú, đa dạng và có độ tin cậy cao.

Kết quả của đề tài là nguồn tư liệu khoa học có giá trị, phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và tuyên truyền về lịch sử địa phương; đồng thời là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan quản lý, các nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc quan tâm tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và quá trình phát triển của tỉnh Thái Nguyên. Bộ sách cũng góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá tiềm năng, thế mạnh của địa phương, phục vụ công tác hoạch định chủ trương, chính sách phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Thái Nguyên, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa, du lịch và thương mại của tỉnh.