Trước yêu cầu đó, ngày 15/4/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ký ban hành Thông tư số 18/2026/TT-BKHCN quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám định, phục vụ kịp thời công tác điều tra, truy tố, xét xử trong tình hình mới.

Theo đó, Thông tư số 18/2026/TT-BKHCN đã quy định cụ thể về tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục bổ nhiệm và miễn nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Đồng thời, văn bản cũng làm rõ cơ chế công nhận, hủy bỏ công nhận đối với người giám định tư pháp theo vụ việc và tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, qua đó mở rộng nguồn lực tham gia hoạt động giám định, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh đó, Thông tư xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương trong tổ chức thực hiện hoạt động giám định tư pháp. Việc công bố, cập nhật danh sách giám định viên, người giám định và tổ chức giám định tư pháp được yêu cầu thực hiện thường xuyên, bảo đảm công khai, minh bạch. Cùng với đó, cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ với các cơ quan tiến hành tố tụng cũng được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng hoạt động giám định.

Về phạm vi điều chỉnh, Thông tư bao quát nhiều lĩnh vực chuyên sâu của khoa học và công nghệ. Cụ thể, bao gồm các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ số; chuyển đổi số; kinh tế số, xã hội số; giao dịch điện tử và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật. Điều này cho thấy phạm vi áp dụng rộng, phù hợp với xu hướng phát triển nhanh của khoa học và công nghệ hiện nay. Đồng thời, Thông tư cũng quy định rõ tiêu chuẩn đối với giám định viên tư pháp. Theo quy định, người được bổ nhiệm giám định viên phải có trình độ từ đại học trở lên, có thời gian hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên và đã hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ giám định tư pháp. Quy định này nhằm bảo đảm đội ngũ giám định viên có đủ năng lực chuyên môn và hiểu biết pháp lý, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động giám định trong thực tiễn.

Tiếp đến là quy trình thực hiện giám định tư pháp được quy định chặt chẽ, khoa học. Theo đó, quy trình gồm 06 bước, từ tiếp nhận hồ sơ, chuẩn bị giám định, thực hiện giám định đến kết luận và trả kết luận giám định. Việc quy định rõ quy trình không chỉ giúp chuẩn hóa các bước thực hiện mà còn tạo cơ sở để kiểm soát chất lượng, tiến độ và trách nhiệm của các bên liên quan. Thông tư cũng quy định cụ thể về thời gian thực hiện giám định. Theo đó, thời gian tối đa là 22 ngày làm việc đối với vụ việc thông thường; đối với vụ việc phức tạp có thể kéo dài đến tối đa 44 ngày làm việc; và tối đa 66 ngày làm việc đối với vụ việc đặc biệt phức tạp. Việc xác định rõ khung thời gian này góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian giám định, đồng thời đáp ứng yêu cầu tiến độ của hoạt động tố tụng.

Thông tư số 18/2026/TT-BKHCN có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/5/2026. Kể từ thời điểm này, Thông tư số 03/2022/TT-BKHCN và Thông tư số 25/2024/TT-BTTTT chính thức hết hiệu lực thi hành. Việc thay thế các văn bản trước đây nhằm bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với các quy định mới của Luật Giám định tư pháp năm 2025.

Việc ban hành Thông tư số 18/2026/TT-BKHCN là bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ; qua đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các cơ quan, tổ chức, cá nhân triển khai hoạt động giám định tư pháp một cách thống nhất, chuyên nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng kết luận giám định, phục vụ hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử trong tình hình mới.