Nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên là nền tảng tạo ra các đột phá về tri thức và công nghệ, góp phần hình thành năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn. Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên được triển khai theo hướng đầu tư tập trung, có trọng tâm, trọng điểm và chiều sâu; ưu tiên tài trợ nghiên cứu cơ bản gắn với các hướng phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược cụ thể; ưu tiên phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và các hướng nghiên cứu có tiềm năng tạo đột phá gắn với lợi thế phát triển của Việt Nam. Thay vì tài trợ ngắn hạn cho các nhiệm vụ đơn lẻ, Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên chuyển hẳn sang cơ chế đầu tư trung và dài hạn theo chuỗi hoặc cụm nhiệm vụ, nhằm tăng khả năng tích lũy tri thức, đảm bảo tính liên tục và tạo môi trường thuận lợi để hình thành năng lực nghiên cứu dẫn dắt.

Một định hướng đáng chú ý của Chương trình này là khuyến khích mạnh mẽ các ý tưởng khoa học mới, có tính đột phá và chấp nhận rủi ro khoa học ở mức phù hợp với đặc thù của nghiên cứu cơ bản. Việc đánh giá sẽ được thực hiện trên cơ sở cạnh tranh, minh bạch, sử dụng các chỉ số khoa học chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế. Điều này cho phép lựa chọn những nhiệm vụ có tiềm năng tạo tác động lớn, đồng thời bảo đảm tuân thủ liêm chính khoa học và chuẩn mực học thuật.

Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên đặt nhiều mục tiêu cụ thể hướng đến năm 2030 và 2035. Theo đó, Việt Nam kỳ vọng hình thành khoảng 30 nhóm nghiên cứu mạnh vào năm 2030 và 50 nhóm vào năm 2035, trong đó một số nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực và có ảnh hưởng học thuật quốc tế. Chương trình cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng công bố khoa học, đặc biệt là các bài báo thuộc nhóm tạp chí Q1 hoặc nằm trong hệ thống Nature Index, với mức tăng từ 1,5 đến 2 lần so với giai đoạn 2021-2025.

Bên cạnh việc phát triển các nhóm nghiên cứu, chương trình còn chú trọng bồi dưỡng nguồn nhân lực khoa học. Dự kiến đến năm 2030, ít nhất 500 nghiên cứu sinh, tiến sĩ, sau tiến sĩ và nhà khoa học trẻ sẽ được hỗ trợ thông qua hệ sinh thái của chương trình; con số này tăng lên tối thiểu 1.000 người vào năm 2035. Các lĩnh vực có tiềm năng tạo đột phá cũng được ưu tiên đặc biệt, bao gồm công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ sinh học, năng lượng mới và công nghệ bán dẫn.

Việc triển khai Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên được giao cho Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia. Quỹ sẽ xây dựng kế hoạch, ban hành quy chế quản lý, triển khai tuyển chọn - đánh giá - giám sát các nhiệm vụ và tổ chức quản lý kinh phí theo đúng quy định. Các đơn vị chức năng của Bộ cùng các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức khoa học - công nghệ sẽ phối hợp lồng ghép mục tiêu chương trình vào chiến lược phát triển của đơn vị và địa phương.

Với định hướng dài hạn, cơ chế đầu tư tiên tiến và tiêu chuẩn đánh giá tiệm cận quốc tế, Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc giai đoạn 2026 - 2035 được kỳ vọng sẽ góp phần tạo bước chuyển mạnh mẽ cho khoa học tự nhiên của Việt Nam, đồng thời đặt nền móng tri thức quan trọng cho các công nghệ chiến lược trong tương lai.

Xem chi tiết document-5-1779694724688506893092.pdf

./.